Maandbrief juni 2022

De tuin bij de Majellakapel is deze maand een heel dankbare bron om de maandbrief mee te illustreren.
Daarnaast vindt u o.a. een korte impressie van de ledenvergadering die deze maand gehouden is (vooruitlopend op de notulen, t.z.t.), inclusief de viering van het 140-jarig bestaan,
een afscheid van Els Lieste,
natuurlijk ook weer een opsomming van de activiteiten en diensten in de maand juni en een beetje vooruitblik vast naar juli en augustus.
Ik geef u ook de opbrengst van de speciale collecte die gehouden is in de triodienst van 22 mei met bestemming Kinderen in Nood: € 54,-. Veel dank daarvoor!

Marijke Katerberg-Muns


In Memoriam Els Lieste
Op 19 mei is op 82-jarige leeftijd overleden Els Lieste – Groenhof. Bijna dertig jaar heeft zij deel uitgemaakt van onze afdeling.
In de jaren negentig liep Els een keer ons kerkje in de wijk het Spiegel in Bussum binnen toen de bekende cabaretier en predikant van De Duif in Amsterdam, Jos Brink, gastpredikant was.
Het was de drukst bezochte dienst die ik ooit heb meegemaakt in de Majellakapel. De meeste bezoekers kwamen uitsluitend voor Jos Brink en kwamen daarna niet meer terug. Maar Els wél. Zij liet ons weten dat zij niet alleen maar wilde komen ‘halen’, maar ook iets wilde ‘brengen’, dus een bijdrage wilde leveren aan onze vrijzinnige gemeenschap. Dat heeft zij ook waargemaakt. Vele jaren maakte zij deel uit van het bestuur en reageerde daar altijd met een positieve insteek en vanuit een warm hart. Veel aandacht gaf ze aan het wel en wee van velen van de oudere leden. Ze bezocht mensen thuis en wist vaak op te vrolijken en met ze mee te leven. Daarnaast droeg ze bij aan het werk van bijvoorbeeld de Fancy Fair en allerlei bijeenkomsten. Ze deed mee aan gespreksbijeenkomsten en de literatuurkring. Ik vond nog een boekje dat ik in 1999 van haar kreeg van de hand van de spirituele schrijver Henri Nouwen. De titel: Open uw hart. De weg naar onszelf, de ander en God. In het briefje dat ze erbij had gedaan, schreef ze: ‘Het is prettig om met jou van gedachten te wisselen over zaken die je helpen je weg te vinden in dit leven. Zoals je weet, houdt Henri Nouwen mij momenteel nogal bezig.’
We leerden Els kennen als iemand met een grote spirituele openheid. Dat sprak natuurlijk ook uit de praktijk aan huis die zij had voor natuurgeneeskunde. Op latere leeftijd had zij zich met grote inzet geworpen op de studie. Ze zette zich vervolgens ook in voor het haar lidmaatschap van het bestuur van de vereniging van haar beroepsgroep. Haar gereformeerde opvoeding had Els achter zich gelaten, maar een vrije en praktische manier van bezig zijn met geloven en spiritualiteit sprak haar aan. Met haar ben ik nog eens met de trein naar Apeldoorn geweest toen de Duitse priester en therapeut Eugen Drewermann een lezing kwam houden. Ook die zet zich in voor medemensen met gebruikmaking van psychologisch inzicht en spirituele betrokkenheid.
De echtgenoot van Els, Jan, overleden in 2019, heeft aan onze afdeling verschillende hand- en spandiensten verleend. Hij hielp ons bij het opzetten van de eigen website en kon ook vanuit zijn betrokkenheid bij de Historische Kring Bussum ons informatie en fotomateriaal leveren over onze eigen geschiedenis.
Al voor het overlijden van Jan, drie jaar geleden, veranderde er veel voor Els. Haar geestelijke en lichamelijke kracht nam af. Zij kon niet meer meedoen aan de activiteiten, al voelde zij zich blijvend betrokken. We hebben haar niet vergeten toen zij verhuisde en in Zonnehoeve aan het Loosdrechtsebos in Hilversum ging wonen. Daar hebben we haar regelmatig bezocht. Het was opmerkelijk hoe onveranderd positief zij reageerde op haar situatie en de mensen om haar heen. Steeds sprak ze met grote waardering en liefde over haar kinderen en kleinkinderen. Maar ook over ons kerkje waarvan ze steeds dacht dat ze er nog een keer zou komen. Van een bezoek aan haar hield ik toch een goed gevoel over. Het is kennelijk mogelijk om zo in het leven te blijven staan als je wereld zoveel kleiner wordt.
Mooi is wat er op de overlijdensaankondiging staat, die titel van die song van Randy Crawford: One day I’ll fly away. In vrede is Els heengegaan, van ons weggevlogen. Het afscheid was op Hemelvaart op begraafplaats Zuiderhof in Hilversum. Namens onze afdeling hebben Marijke Katerberg en ikzelf daar gesproken. Vele goede herinneringen aan een warme en spirituele persoonlijkheid blijven.
ds. Peter Korver


Van God los?

Hemelvaartsdag, een vrije dag. We besloten naar Utrecht te gaan naar de tentoonstelling in het Catharijneconvent met de titel: Van God los? De onstuimige jaren zestig.
Het was een leuke tentoonstelling met veel herkenbare gebeurtenissen. Wie weet niet meer van de Provo’s, van Dolle Mina’s, van Frater Venantius, van de intrede van elektrische gitaren met drumstellen tijdens de kerkdienst? En allen weten we nog van paus Johannes 23e met het Vaticaans concilie met belangrijke hervormingen. Ook was het de tijd met het aarzelend begin van vrouwen op de kansel. Ik kan me dit alles en nog meer herinneren en vooral de optimistische stemming die dat alles teweeg bracht. Niet meer gevangen door strenge regels en dogma’s binnen kerk, wet en huis. Velen voelden zich daarvan bevrijd.
Inmiddels weten we dat veel wat er toen spannend was nu gewoon is of niet verder is ontwikkeld. En we weten dat er inmiddels ook weer andere zaken vragen om een ‘bevrijding’.
Waar ik eigenlijk bijna niets over hoorde en wel op hoopte, was meer te horen over dat uitdagende vraagteken aan het eind van dat eerste deel van de tentoonstellingstitel.

Er was wel een overzicht over hoe men sinds die zestiger jaren God en kerk beleefde,
Niet verrassend in dat overzicht was dat steeds minder mensen naar de kerk gaan of lid zijn gebleven. Niet verrassend inderdaad, want we zien het om ons heen. Steeds meer leegstaande kerken en steeds minder mensen tijdens de diensten. Maar, zo vraag ik me af, is dit gelijk aan ‘los van God?’ te zijn? Want is minder of niet meer naar de kerk gaan gelijk aan los van God te zijn? Ik had hier wel meer over willen horen. Daarom probeer ikzelf een antwoord te vinden. Te beginnen met de vraag hoe is het met mij? Hierboven vertelde ik hoe ik die zestiger jaren heb beleefd heb, maar los van God ben ik niet geweest. Mijn godsbeeld is wel veranderd. En dat is gelijk het probleem, want bij het woord G.O.D. wordt er al snel gedacht aan het oude (?) beeld van een God die zich met ieder van ons persoonlijk bezighoudt. Een gesprek met anderen maakt dat lastig omdat dit beeld als het ware in de weg staat. Hoe kun je de ander verstaan, als je beiden een ander beeld voor je ziet. Na lang nadenken kom ik tot de conclusie (veel te stellig woord) dat ik geen atheïst ben, maar ook dat God zich niet met mij persoonlijk bezig houdt.
Ik hang meer de gedachte aan dat ‘mijn’ G.O.D. een verbinding heeft met de joodse JHWA en betekent: IK ZAL ER ZIJN. In mijn ontwikkeling betekent dat vooral: Ik, Joke, zal er zijn. Daarbij is voor mij ook een belangrijke bron Etty Hillesum met haar woorden in het later zo genoemde ‘zondagochtendgebed’:
Ik zal je een ding beloven, God, een kleinigheidje… Ik zal je helpen God, dat je het niet in mij begeeft, maar ik kan van te voren nergens voor in staan. Maar dit éne wordt me steeds duidelijker: dat jij ons niet kunt helpen, maar dat wij jou moeten helpen en door dat laatste helpen wij onszelf. En dit is het enige, wat we in deze tijd kunnen redden en ook het enige, waar het op aankomt: een stukje van jou in onszelf, God. En misschien kunnen we ook er aan meewerken jou op te graven in de geteisterde harten van anderen. Ja, mijn God, aan de omstandigheden schijn jij niet al te veel te kunnen doen, ze horen nu eenmaal ook bij dit leven. Ik roep je er ook niet voor ter verantwoording, jij mag daar later ons voor ter verantwoording roepen. En haast met iedere hartslag wordt het me duidelijker: dat jij ons niet kunt helpen, maar dat wij jou moeten helpen en dat we de woning in ons, waar jij huist, tot het laatste toe moeten verdedigen.
Dat is voor mij de ‘grond’ waarop ik sta, ik besta.

Joke Werner-van Slooten


Komende diensten (in de Majellakapel, tenzij iets anders bij de dienst vermeld):
5 juni: Pinksteren; deze dienst wordt ingevuld door Reina Geuzebroek. Het thema is: Vrijzinnigen zoekers?
In deze bijeenkomst kijken wij naar het ontstaan van de eerste geloofsgemeenschap en kijken wij naar het nu waarin wij vrijzinnigen een plaats hebben. Wij noemen onszelf vaak zoekers, maar klopt dat wel? Aan de hand van tekst en beeldmateriaal ontvangt u een antwoord ter overdenking.
12 juni: een kwartetdienst met Yko van der Goot als voorganger, uitgenodigd door de Doopsgezinden. Nico Strubbe zorgt voor de muzikale begeleiding.
19 juni: ds. Peter Korver gaat voor. Marcus van der Heide bespeelt het orgel.
26 juni: een triodienst met Hajo Hajonides als voorganger (Doopsgezind). Nico Strubbe zorgt voor de muzikale begeleiding.
3 juli: de eerste zomerdienst (waar ook de Lutheranen aan meedoen). Dit is meteen een “hagepreek” met ds. Willy Metzger als voorganger. De dienst wordt gehouden bij de loods van de Olaf scoutinggroep aan de Lange Bedekteweg in Naarden. In het juni-juli-augustusnummer van Verbinding vindt u op pagina 4 een plattegrond waarop u kunt zien waar u zijn moet.

Voor deze Hagepreek worden een paar vrijwilligers gevraagd om mee te helpen opbouwen en afbreken. Verder is er een (elektronisch of kist) orgel nodig. Wie kan dat regelen?
Graag even melden bij Marijke Katerberg als je op een of andere manier helpen kunt/wilt.


Koffiedienst met als opmerking: de mensen die “deurdienst” hebben zullen ook helpen bij de koffiedienst (graag zelf ruilen met anderen als je verhinderd bent):
5 juni(Pinksteren): Nel van Gooswilligen (035-69 48 403) en Nely Hofman (035-69 30 478)
12 juni: Hanneke en Louis van Beek (035-69 48 030)
19 juni: Nely Hofman (035-69 30 478) en Nel van Gooswilligen (035-69 48 403)
26 juni: Reina Boelens (035-69 22 947) en Nel van Gooswilligen (035-69 48 403)


Literatuurkring, dinsdag 21 juni, 10.15 uur

We bespreken deze morgen het boek De acht bergen van Paolo Cognetti.
Pietro is een stadsjongen uit Milaan. Zijn vader is chemicus, en gefrustreerd door zijn baan. Zijn ouders delen een liefde voor de bergen, dat is waar ze elkaar ontmoetten, waar ze verliefd werden en waar ze trouwden in een kerkje aan de voet van de berg. Door deze gedeelde passie kan hun relatie voortbestaan, zelfs wanneer er tragische gebeurtenissen plaatsvinden. Het stadsleven vervult hun vaak met gevoelens van spijt dat ze niet voor een ander leven hebben gekozen. Dan ontdekken ze een dorpje in het Noord-Italiaanse Val d’Aosta, waar het gezin vanaf dat moment iedere zomer zal doorbrengen. De elfjarige Pietro raakt er bevriend met de even oude Bruno, die voor de koeien zorgt. Hun zomers vullen zich met eindeloze wandelingen door de bergen en zoektochten door verlaten huizen en oude molens, en er bloeit een ogenschijnlijk onverwoestbare vriendschap op. De titel De acht bergen komt van een Nepalees verhaal dat in het boek wordt verteld. Pietro vertelt dat verhaal aan zijn vriend Bruno. Het verhaal heeft geen echte moraal, maar wel een vraag: wie heeft aan het eind van de reis het meeste geleerd? Degene die alle acht bergen bezoekt, of degene die de top van de hoogste berg bereikt?
Een existentiële vraag, die de zin van het leven symboliseert.


Zomermiddagen:

Ook dit jaar worden er weer vier gezellige zomermiddagen gehouden, steeds op woensdagmiddag, samen met Doopsgezinden, Huiskamergemeente, Remonstranten en Lutheranen.
Het programma is als volgt, steeds van 14.30 tot 16.00 uur, maar nadere informatie volgt nog:
13 juli in de Lutherse kerk: Mateusz Jarmuzewski en Hanneke Poorta over zingeving / geloof / vrije wil.
27 juli in DG kerk: Karel van Dam
10 augustus: in de Majella kapel met Elsa Aarsen-Schiering als spreekster.
24 augustus: in de Remonstr. kerk: Reina Boelens en Ineke Meeuwis over de dichteres Emily Dickinson.


Terugblik ledenvergadering

We hadden een vruchtbare en ook heel gezellige middag, 17 mei.
In het vergadergedeelte kwamen de gebruikelijke agendapunten aan bod, inclusief het herdenken van de leden die sinds de laatste ledenvergadering niet meer bij ons zijn. Dit jaar waren dat Pien van Roemburg, Tineke Polen en Stowi Dijkman.
De diverse verslagen gaven geen reden tot opmerkingen. Joke noemde de ‘aandachtsgroep’: als u in wilt stappen bent u van harte welkom.
Huib Hockers heeft de financiële verslagen toegelicht. Besloten is om de contributie m.i.v. 2023 te verhogen naar € 300,- per lid en € 560,- per echtpaar. Er wordt nog eens op gewezen dat giften aan de kerk aftrekbaar zijn voor de belasting, boven een bepaald minimum. Dat geldt voor de contributie, maar ook voor collectes bv., mits aantoonbaar. Dat laatste kunt u bereiken door collectebonnen te gebruiken.
In het najaar hopen we onze laatste Fancy Fair te houden, waardoor een inkomstenbron wegvalt, maar ook een gezellig project van samenwerken binnen de afdeling. Reina Geuzebroek heeft een nieuw plan toegelicht: Vrij-kunst-zinnig. De bedoeling is dat allerlei amateurkunstenaars van diverse disciplines een podium krijgen in onze kerk. Ook kan er een hoekje met kunstboeken komen en een hoekje antieke spulletjes en natuurlijk koffie met gebak, dit alles als inkomsten voor de kerk. Bezoekers betalen entree, wat de kunstenaars verkopen mogen ze zelf houden. In de komende maandbrieven zult u er meer over lezen.
De boekenmarkt blijft bestaan, omdat dat veel minder werk is dan de Fancy Fair.
Bij het agendapunt ‘samenwerking’ wijst Marijke er op dat we elkaar zeker beter leren kennen als we ook de gemeenschappelijke diensten in de andere gebouwen bezoeken.

Daarna was er tijd voor de viering van het 140-jarig bestaan. Peter gaf een heel boeiende Power Point presentatie met erg leuke foto’s. Nel van Gooswilligen, als een van onze oudste leden, kon hier en daar nog een aanvulling geven.

Er zijn bladen gemaakt met daarop de geschiedenis van ons gebouw en een groot aantal foto’s. Wie er niet was en die bladen toch graag krijgt mag het melden. Er zijn nog exemplaren over.


Wat is de mens?

De mens is voor zichzelf een vraagstuk. Er zijn allerlei wetenschappen ontstaan, gewijd aan de mens en diens bestaan. We spreken van menswetenschappen als psychologie, sociologie, culturele antropologie, maar ook een wetenschap als geschiedenis, die gerekend wordt tot de alfa-wetenschappen, handelt over de mens.
De filosoof, zoöloog en socioloog Helmuth Plessner heeft in een van zijn boeken de niveaus van leven beschreven. Het gaat hem in het bijzonder om dier en mens. Dieren nemen een plaats in in hun omgeving. Dingen doen dat niet. Ze bevinden zich ergens, maar er bestaat geen contact met hun omgeving. Bij dieren is dat anders. Maar hun reactie op iets dat een stimulus voor hen vormt is instinctief. Behalve bij enige hogere dieren is er bij hen dus geen sprake van het maken van keuzes. Bij de mens is dat anders. De mens moet voortdurend keuzes treffen. De mens kent niet alleen een bewustzijn, maar ook een zelfbewustzijn. Alleen de mens kent een verleden en een toekomst. En het is de mens die zich tegenover zichzelf kan plaatsen en zijn daden kan beoordelen. Het moeten maken van keuzes houdt onzekerheid in. En het is juist zekerheid die de mens zoekt. De mens kent een buitenwereld, een binnenwereld en een middenwereld, stelt Plessner. Dat laatste houdt in dat de mens altijd leeft te midden van andere mensen. De wijsgeer Aristoteles (384 – 322) noemde de mens een zoön politikon, een sociaal wezen.
Van jongs af aan worden we via opvoeding en onderwijs deelgenoten van onze samenleving. Deze is sterk bepaald door de cultuur die daar heerst. Onze cultuur brengt ons bepaalde waarden en normen bij. Cultuur en moedertaal zijn uiterst belangrijk voor de mens en vormen hem voor zijn hele leven. Het is overigens opmerkelijk hoeveel talen en culturen de mensheid heeft voortgebracht. Dat geldt ook voor de talloze religies, waarvan de godsdienstwetenschap getuigt.
Verwondering met betrekking tot de mens is overigens niets nieuws. Psalm 8 biedt een mooi voorbeeld daarvan. De dichter schrijft een groots loflied op de schepping. Hij begint met het universum. Hij is versteld over de grootsheid daarvan. Maar dan komt hij bij de mens. Hij stelt de vraag: Wat is dan de sterveling dat U aan hem denkt, het mensenkind dat u naar hem omziet? Dit is geen vraag waarop een antwoord volgt. Het is een uitroep, vanuit verwondering opgeschreven. Want vervolgens stelt de schrijver vast dat de mens bijna een god is gemaakt en dat alles onder zijn voeten is gelegd.
Twee opmerkingen over de tekst: In de eerste plaats ziet u dat de uitroep wordt gedaan via twee zinnetjes, die sterk met elkaar overeenstemmen. Dat is een typische stijlfiguur van de Hebreeuwse poëzie. In de tweede plaats is het interessant dat de Griekse vertaling van het Oude Testament (3e eeuw vóór onze jaartelling) “bijna god” veranderd heeft in “een beetje lager dan de engelen geplaatst”.
Niettemin is de mens volgens de psalmist boven al wat leeft geplaatst. Het is vanzelfsprekend dat hij ervan uitgaat dat God alles geschapen heeft en de mens diens bijzondere positie heeft geschonken. Maar je kunt als moderne lezer voor God ook lezen: de Natuur. Nu wij langzamerhand steeds meer inzien dat er nergens in de gang der natuurlijke werkelijkheid noch in de geschiedenis van een ingrijpen Gods iets blijkt, wordt des te meer de verantwoordelijkheid van de mens duidelijk. Als de mens geen maatregelen treft zullen de klimaatveranderingen ingrijpende gevolgen hebben. En het zijn mensen die oorlogen ontketenen.
De mens draagt dus een grote verantwoordelijkheid. Helaas kunnen individuen maar weinig uitrichten. Wij kunnen slechts hopen dat overheden bijtijds de nodige maatregelen treffen op het gebied van de natuur en waar dictators zich laten gelden. Wat het laatste betreft mogen we hopen dat het gezamenlijke optreden van de EU-landen en de NAVO het Russische geweld zullen weten te beperken en liefst te stoppen.
Helaas zijn er, hoewel de meeste mensen deugen (Rutger Bregman), door en door slechte dictators, met hun directe volgelingen. Het is bij voorbeeld verbijsterend dat de patriarch van de Russisch-Orthodoxe Kerk, een oud-KGB-lid, tot de volgelingen van de dictator Poetin behoort en diens aanval op Oekraïne steunt.
Het verwondert mij – maar mogelijk vergis ik mij – dat de Raad van Kerken, mondiaal en in ons land, geen felle veroordeling van deze kerkleider heeft uitgesproken.
Wij mogen echter de hoop niet verliezen dat Poetin, na al zijn misrekeningen, vast loopt en er vrede komt in Oekraïne.

dr. Rob Nepveu

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.